دوشنبه , فوریه 6 2023
 

سوال: در فتنه ها چه کنیم؟

☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️
#سروش_بیداری
بصیرت سیاسی 1⃣
سوال: در فتنه ها چه کنیم؟
پاسخ:
اولا بابد دید مرادتان از فتنه، کدام معنای آن است؟
در نهج البلاغه «فتنه» در چند معنا به کار رفته است:
۱. آزمایش و اختبار؛ مثلا حضرت به اشعث که در مرگ فرزندش، عزادار شده است، می فرمایند:«… یا اشعث! ابنک سرک و هو بلاء و فتنه…» یعنی فرزندت تو را شاد می کرد در حالی که وجودش برای تو مایه ابتلاء و آزمایش بود. ۱
(این فرمایش اشاره است به آیه شریفه « انما اموالکم و اولادکم فتنه»۲ )
۲.عذاب و عقاب؛ مثلا در نهج البلاغه می خوانیم:« کم من مستدرج بالاحسان الیه …و مفتون بحسن القول فیه..»یعنی چه بسا کسی که به واسطه ستایش مردم گرفتار می شود.۳
۳. آشوبهای اجتماعی بویژه در حکومت اسلامی. اکثر موارد کاربرد واژه فتنه در نهج البلاغه در این زمینه است.
اکنون مشخص شد که مراد از فتنه در پرسش « در فتنه ها چه کنیم؟» همین معناست.

ثانیا باید دانست که این نوع فتنه _آشوب و نزاع اجتماعی_ غالبا در جامعه ای که حکومت اسلامی در آن مستقر شده است، توسط مخالفان طراحی و ایجاد می شود. ریشه آن «هواپرستی و بدعت گذاری در احکام آسمانی۴» است و همواره با ایجاد شبهه در اصل حکومت دینی یا فروع آن آغاز می شود « ان الفتن اذا اقبلت شبهت: فتنه ها آنگاه که روی می آورند با حق مشتبه میشوند.»۵ یعنی سران و طراحان فتنه به مدد سوابق مثبت ( مانند طلحه و زبیر، پایه گذاران فتنه جمل ۶) یا شعار بظاهر حق (مانند خوارج و شعار لاحکم الا لله ۷) یا امثال این حربه ها، مردم را به تردید می اندازند تا جایی که خیلی ها در تشخیص اینکه کدام گروه حق است و کدام، باطل ناتوان می شوند.
در چنین شرایط شبهه گونی یکی از شیطنت های اصحاب فتنه این است که القا کند اگر نمی توانی حق را کشف کنی، ساکت باش و از فتنه کناره گیری کن و بی طرف باش. همین استراتژی باعث می شود که نه حق یاری شود و نه باطل خوار گردد. مثل چهار شخصیت مطرح در زمان امیرالمومنین علیه السلام( سعد ابی وقاص، محمد بن مسلمه، اسامه بن زید و عبدالله بن عمر ) که در فتنه جمل ادعای تردید کرده و از یاری حضرت کناره گیری کردند. ۸ و سبب شدند افراد دیگری مانند حارث بن حوط هم مردد شده و پشت حضرت را خالی کنند.۹
در چنین شرایط فتنه آلودی ما باید چه کنیم؟
اولا باید حق و باطل را از طریق شاخص ها شناخت نه اشخاص « ای حارث! تو زیر پایت رادیدی ولی به پیرامونت نگاه نکردی، پس سرگردان شدی. تو حق را نشناختی تا بدانی که اهل حق چه کسانی هستند و باطل را نشناختی تا اهل باطل را بشناسی.» ۱۰
امام صادق علیه السلام می فرمایند:: « من دخل في هذا الدين بالرجال أخرجه منه الرجال كما أدخلوه فيه و من دخل فيه بالكتاب و السُّنَّةِ زالَتِ الجبالُ قَبلَ أن يَزولَ : هر کس بواسطه افراد داخل این دین بشود، همان افراد هم از دین خارجش می کنند ولی کسی که به واسطه کتاب و سنت داخل دین شود، کوهها متزلزل می شوند و او نمی شود.» ۱۱
ثانیا باید در روزگار فتنه ضمن حضور در جبهه حق و دفاع جانانه از حق بگونه ای رفتار و موضعگیری کرد که باطل نتواند سوء استفاده کند؛ مانند بچه شتر نر دو ساله که نه هنوز پشت محکمی دارد تا از او سواری بگیرند و نه پستانی دارد که شیرش را بدوشند ۱۲ و این معنای حکمت اول نهج البلاغه است و پاسخ سوال این نوشتار.
______________________
پ.ن:
۱. نهج البلاغه؛ حکمت ۲۹۱
۲. سوره مبارکه تغابن؛ آیه ۱۵
۳. نهج البلاغه؛ حکمت ۲۶۰
۴. نهج البلاغه؛ خطبه ۵۰
۵. نهج البلاغه؛ خطبه ۹۳؛ بند ۲
۶. نهج البلاغه؛ حکمت ۴۵۳
۷.نهج البلاغه؛ خطبه ۴۰
۸. نهج البلاغه؛ حکمت های ۲۶۲، ۱۸، ۱۵
۹.نهج البلاغه؛ حکمت ۲۶۲
۱۰. همان.
۱۱. غیبت نعمانی؛ ج۱؛ ص۲۲
۱۲. نهج البلاغه؛ حکمت ۱

#نهج_البلاغه
رایگان 👌؛ تحلیلگر رسانه و فضای مجازی شوید 👇

💠https://eitaa.com/joinchat/225181696C454655872b

بازدیدها: 0

دیدگاهتان را بنویسید