اللهم عجل لولیک الفرج الّلهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ و عَجّل فَرَجَهم
چکیدهای از بیانات استاد آیتالله حامد وفسی
🌙🕌 در جلسهٔ درس اخلاق سهشنبه، ۹ دی ۱۴۰۴
ـ❖﷽❖ـ
«وَ رَفْضِ أَهْلِ الْبِدَعِ، وَ مُسْتَعْمِلِ الرَّأْيِ الْمُخْتَرَعِ»
مفهوم حقیقی بدعت و مرز آن با اجتهاد
بدعت در دین به معنای افزودن یا تغییر دادن احکام، ارزشها و رفتارهای دینی بر اساس سلیقه شخصی و در برابر سنت پیامبر اسلام است، نه تعقل، اجتهاد یا کشف معارف جدید. تعمیق فهم قرآن و روایات، استدلال عقلی و پیشرفت علمی هرگز بدعت محسوب نمیشود؛ بدعت زمانی شکل میگیرد که در حوزه اخلاق، عبادات و احکام، چیزی که در دین سابقه و مشروعیت ندارد به نام دین ترویج شود یا نصوص صریح دینی به دلخواه تفسیر و تحریف گردند.
جابهجایی معروف و منکر؛ چهره پنهان بدعت اجتماعی
یکی از مهمترین آثار بدعت، جابهجایی معروف و منکر در جامعه است. زمانی که رفتارهای مشروعی مانند ازدواج، چندهمسری در چارچوب شرع یا عقد موقت زشت جلوه داده میشود و در مقابل، روابط نامشروع، بیحجابی و الگوهای فرهنگی غربی عادی یا ارزشمند معرفی میگردد، دینسازی به جای دینداری رخ داده است. این تغییر ذائقه فرهنگی، به تدریج بنیان خانواده و اخلاق اجتماعی را تضعیف کرده و اسلام اصیل را به حاشیه میراند.
تمایز میان اصول اسلامی و شیوههای اجرایی
اسلام برای زندگی انسان اهداف، ارزشها و قوانین کلی مشخص کرده، اما مدلهای اجرایی ثابت و جزئی برای همه زمانها و مکانها ارائه نداده است. نظامهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی زمانی اسلامیاند که در مسیر تحقق عدالت، کرامت انسانی و احکام الهی حرکت کنند. اگر ساختارها و برنامههایی به نام اسلام اجرا شوند اما در عمل به گسترش فساد، تبعیض و نابرابری منجر گردند، اینها نه تنها اسلامی نیستند بلکه نوعی بدعت محسوب میشوند؛ زیرا نتیجه آنها خلاف مقاصد دین است.
پیامدهای بدعت و راه بازگشت به اسلام ناب
تداوم بدعت در فرهنگ، مدیریت و سیاست، جامعه را از آرمانهای اسلامی دور کرده و نارضایتی عمومی ایجاد میکند. وقتی مسئولان نالایق یا فاسد در جایگاه خود باقی میمانند و در برابر منکرها سکوت میشود، بزرگترین ضربه به دین و مردم وارد میگردد. راه اصلاح، بازگشت صادقانه به سنت، شجاعت در اجرای احکام، مبارزه با فساد و کنار رفتن افراد ناتوان از مسئولیتهاست؛ زیرا حفظ دین و جامعه اسلامی با تساهل در برابر تحریف و بدعت ممکن نیست.
