حکمت ۲۰ قاضی نباش، عصا باش! وَ قَالَ عَلَيهِ السِّلَامُ:

حکمت ۲۰
قاضی نباش، عصا باش!

وَ قَالَ عَلَيهِ السِّلَامُ:
«أَقِيلُوا ذَوِي الْمُرُوءَاتِ عَثَرَاتِهِمْ، فَمَا يَعْثُرُ مِنْهُمْ عَاثِرٌ إِلاَّ وَ يَدُ اللَّهِ بِيَدِهِ يَرْفَعُهُ.»

توضیح ساده:
أَقِيلُوا: چشم‌پوشی کنید، نادیده بگیرید، ببخشید، گذشت کنید.
کیا رو؟
ذَوِي: صاحبان، دارندگان؛ الْمُرُوءَاتِ: جوانمردی‌ها، بزرگواری‌ها، کرامت‌ها و شخصیت‌های انسانی؛ یعنی جوانمردا و بزرگوارا.
آره ببخشید، چی رو؟
عَثَرَاتِهِمْ: لغزش‌هاشون رو، زمین‌خوردگی‌هاشون رو، خطاهاشون رو.

یعنی از خطای آدمای با‌شخصیت و اهل جوانمردی بگذرید. یعنی لغزش‌های این آدمای شریف رو نادیده بگیرید؛ تو بوق و کرنا نکنید، شتر دیدید ندیدید.

فَ: پس؛ مَا يَعْثُرُ: زمین نمی‌خوره، نمی‌لغزه، نمی‌افته؛ مِنْهُمْ: از بین آنها، از اون جماعت لوطی و جوانمرد؛ عَاثِرٌ: هیچ لغزنده‌ای، خطاکاری؛ إِلاَّ: مگه اینکه، جز اینکه؛ وَ يَدُاللَّهِ: و دست خدا؛ بِيَدِهِ: تو دست اونه، بالای سر اونه، یعنی رهاش نمی‌کنه؛ یعنی تنهاش نمیگذاره وَ يَرْفَعُهُ: و بلندش می‌کنه، بالا می‌بردش و دستگیریش می‌کنه.

یعنی دست خدا دستشونو می‌گیره و دوباره بلندشون می‌کنه. چون یه عمر خدا رو فراموش نکردن، خدا هم اون روز اونا رو فراموش نمی‌کنه.
به زبون خودمونی:
آدمای با‌اصل، اصیل و جوانمرد ممکنه یه وقت اشتباهی کنن، بلغزن؛ ولی نباید به‌خاطر همون یه اشتباه، یه لغزش، سرزنششون کرد، ملامتشون کرد؛ چون اینجور آدما ریشه‌دارن، خدا خودش دستشونو می‌گیره و دوباره بهشون عزت می‌ده.

پس، وقتی کسی که با‌شخصیته و جوانمرده یه اشتباه یا لغزش کوچیک کرد، راحت ببخش و چشم‌پوشی کن. چون دست خدا همیشه پشتشه و اگه سقوط کرد، مثل باد ملایمی که برگ افتاده رو دوباره بلند می‌کنه و به حرکت در می‌اره، خدا او را از زمین بلند می‌کنه و دوباره او رو به راه می‌اندازه.

راستش این حرف امام ع دقیقاً همون چیزیه که تو شلوغی‌های زندگی امروز گمش کردیم. ما انگار منتظریم یه آدم حسابی، یه آدم “ریشه‌دار”، یه جایی پاش بلغزه تا سریع گوشی رو دربیاریم، فیلم بگیریم و تو گروه‌های خانوادگی و کاری جار بزنیم که: «دیدی فلانی هم توزرد در اومد و اونجوری که فکر می‌کردیم نبود؟»

بیا با این کلام امام یه کم زندگی کنیم:
ببین ته حرف امام اینه میگه اگه یه رفیق داری که سال ها همه‌جا پات وایساده، آدم‌حسابیه، چشم‌پاکه و مرام داره. حالا یهو یه بار، یه جایی، از فشار زندگی یا اعصاب‌خردی، یه حرفی می‌زنه که بهت بَر می‌خوره یا یه خطای کوچیکی می‌کنه.
اینجا وقتِ مچ‌گیری نیست. اینجا حضرت داره می‌گه: «ببین! این آدم ریشه‌داره، با‌مروّته. ازش بگذر.» چون خدا خودش هوای آدمای لوطی و با‌معرفت رو داره. تو اگه سخت بگیری، فقط خودت رو از داشتن یه رفیقِ ناب محروم کردی، وگرنه خدا که ولش نمی‌کنه، خودش بلندش می‌کنه.

یا یه همکار داری که همیشه مثل ساعت کار می‌کنه و وجدان داره، اما حالا یهو توی یه پروژه گند می‌زنه یا یه ضررِ ریزی رو روی دستت می‌ذاره.
حرف امام اینه: به جای اینکه سریع بری آمارشو بدی یا جلوی همه سکه‌ یه پولش کنی، «نادیده بگیر». آدمِ با‌اصالت خودش از اشتباهش آب می‌شه و می‌ره تو زمین. وقتی تو به روش نمی‌آری، انگار داری به سبکِ خودِ خدا خدایی می‌کنی.

یا خیلی وقتا همسر آدم، یا مامان و بابا که یه عمر با بزرگواری پایِ همه‌چیِ ما وایسادن، یه لحظه پاشون سُر می‌خوره و یه اشتباهی می‌کنن.
خدایی خیلی بی‌انصافیه که اون همه کوه مروّت و خوبی‌شون رو نبینیم و فقط همون یه بار که حالشون بد بوده و یه سوتی دادن رو چماق کنیم. امام می‌گه دستِ خدا تو دستِ این آدماست؛ پس تو کی باشی که بخوای با یه اشتباه، غرور و شخصیتشون رو خرد کنی؟

ببین، وقتی یه آدمِ «با‌مروّت» زمین می‌خوره، خودش بیشتر از همه دردش می‌آد؛ روحش زخم می‌شه. امام می‌خواد بهمون بگه: « به آدم‌های با‌اصالت فرصت بدید که دوباره برگردن. نذارید با یه اشتباه، برچسب “بد بودن” بخورن و تموم بشن.»

اصلاً قشنگی‌ش به اینه: وقتی تو از خطای یه آدمِ درست‌وحسابی می‌گذری، در واقع داری به «شرافت» اون آدم احترام می‌ذاری، نه به اون «اشتباهی» که کرده.

یا توی رانندگی: یه راننده که معلومه آدم محترمیه، یهو ناخواسته می‌پیچه جلو تو. به جای بوقِ بلبلی و بدوبیراه، با یه لبخند راه رو براش باز کن.

یا کسی که همیشه خوش‌حساب بوده ولی الان بد آورده و گیر کرده؛ به جای اینکه خِفتش کنی، بهش زمان بده.
خلاصه که رفیق:
دنیا پر شده از آدمایی که منتظرن یکی پاش بلغزه تا براش دادگاه راه بندازن. بیا ما از اونایی باشیم که وقتی یه آدمِ حسابی زمین خورد، یا زیر بغلش رو می‌گیرن یا اقلاً نگاهشون رو می‌دزدن که طرف خجالت نکشه، تا خودش بلند شه و یاعلی بگه.

یادت باشه: گاهی خدا می‌خواد یه آدمو بلند کنه ولی دستشو از مسیرِ تو دراز می‌کنه…
پس وقتی دیدی یه آدمِ با مروّت لغزید:

* قاضی نباش، عصا باش.
* مچ‌گیر نباش، دست‌گیر باش.
* سنگ نباش، تکیه‌گاه باش.
* دشمنِ لحظه‌ی ضعفش نباش، رفیقِ روزای سختش باش.
* تیر خلاص نباش، فرصتِ دوباره باش.
* له نکن، بلند کن.
* قطع نکن، وصل کن.
* دور نشو، نزدیک‌تر شو.

این یعنی زندگیِ علوی… یعنی آدم وقتی یکی افتاد، به‌جای اینکه روش پا بذاره، دستشو بگیره… این یعنی انسانیت… این یعنی بزرگی…

رفیق، این حکمت یه درس بزرگ برای «بزرگ شدن» ماست. کسی که از خطای آدم‌های بزرگوار می‌گذره، خودش هم بزرگوار می‌شه. یادمون نره، زمین خوردن برای همه هست؛ اما خدا برای آدم‌های «باریشه» یه بالِ نجات می‌فرسته. چه قشنگه که اون بالِ نجات و اون باد نرم و ملایم، «نگاهِ مهربون و گذشتِ ما» باشه.